Vietnam attracted an impressive $8 billion in foreign direct investments last year, according to a report that was released on Sept. 17 by the UN's Conference on Trade and Development. Indeed, the UNCTAD report revealed that overseas investors saw Vietnam as a more attractive investment opportunity than all of its ten Southeast Asian neighbors, save only Malaysia (also $8 billion), Singapore ($22.7 billion, and Thailand ($10 billion). And the beneficial results of FDI flows into Vietnam in the past decade show. When I first visited Vietnam in 2000, it was still very much a backward, impoverished country, and looked like the classic Marxist-Leninist economic basket case that it had become. But on my most recent visit last Sept., Ho Chi Minh City (formerly Saigon) sparkled. And when I spent several days driving around the Mekong Delta, the signs of rising prosperity were visible everywhere, most notably on the faces of ordinary Vietnamese people going about their work peaceably on those ubiquitous motorbikes. Even its strongest critics must acknowledge the economic progress that Vietnam's (communist) leadership has made in in the last decade, as it has moved away from a Soviet-style command economy.
Overseas investors, notably the American Chamber of Commerce in Vietnam, rightly can claim a large share of the credit for Vietnam's emerging modernization. AmCham members have always maintained that when they encourage Vietnam to honor the sanctity of commercial contracts, they are encouraging the country along the road to the rule of law, which will encourage political liberalization as well. After all, the International Covenant on Civil and Political Rights Covenant, to which Vietnam is a signatory, is also a contractual obligation between the government and its citizens. The problem is: the authorities in Vietnam pay the covenant little respect. Despite the visible signs of economic growth that that I saw one year ago, September, 2008 also marks the beginning of a new crackdown on Vietnamese citizens whose “crimes” are basically that they believe they ought to enjoy the freedoms of speech, association, and assembly that the International Covenant on Civil and Political Rights is supposed to protect. So far, more than twenty of these brave people have heard the midnight knock on the door in the past year. And this is the point where the story directly touches -- and becomes awkward for -- the American Chamber of Commerce.
On June 13, a prominent Vietnamese lawyer named Le Cong Dinh -- an active AmCham member in Ho Chi Minh City and a respected advocate for the rule of law both on commercial- and human rights fronts -- was arrested and tossed into jail, where he remains locked away. Dinh was the managing partner of DC Law, a prominent law firm in Ho Chi Minh City with a client roster that includes major foreign investors in Vietnam. Now, he has been disbarred from the practice of law. (In classic communist fashion, Dinh has been disbarred before the official “investigation” has been completed, and before there has been a “show” trial.) Dinh's “crime” is basically that he engaged in peaceful exercise of the freedoms that the International Covenant on Civil and Political Rights requires the Vietnamese government to honor. Specifically, Dinh ran afoul of Article 88 of the Vietnamese penal code, which criminalizes “propaganda” against the state -- as defined by the Politburo. In the eyes of the Politburo, Article 88 and similar statutes trump the international human rights covenants. As for the eyes of the American business community in Vietnam, well, they are looking away. The American Chamber of Commerce in Vietnam has turned its back on Le Cong Dinh, who has become an inconvenient man.
The story illustrates the difficult situation that foreign investors face as they try to do business in dicey Third World countries where the rule of law is fragile. And for the American Chamber in Vietnam, it's hopes to maintain a low public profile on important rule of law issues, even when AmCham's own best-and-brightest members are involved, are fraught with risks. Perhaps encouraged to believe that it can safely violate its citizens' freedoms of speech without serious objections from the business community, the authorities in Hanoi have recently squared the circle. Now, Hanoi is also threatening the freedoms associated with commercial speech -- including academic research on important economic issues, if that research might run counter to the communist party line. So by its silence on the injustices that are being perpetrated upon Le Cong Dinh and other pro-democracy advocates, the U.S. business community has helped encourage forces that are now threatening its own direct interests. Moreover, AmCham has to worry about the signal that it has sent to human rights advocates on Capitol Hill.
Here's why:
***
By deliberately averting their eyes, even when the abuses of fundamental notions of due process hit one of their own, AmCham's leaders have given the authorities in Hanoi reason to believe that their crackdown enjoys the tacit support of the American business community. At the same time, by refusing to point out the contradiction between Vietnam's draconian Article 88 and the country's obligations to adhere to the international legal norms that define civilized societies, AmCham has also sent a signal to trade skeptics on Capitol Hill. Critics like California's Sen. Barbara Boxer would deny Vietnam its duty-free trade privileges with the U.S. pursuant to the Generalized System of Preferences, on grounds that despite Vietnam's undeniable progress on the economic front, the country's human rights record remains dismal. By its silence, AmCham has handed the congressional human rights advocates clear evidence to support their accusations that when it comes to human rights, the business community will put profits before principles.
On Oct. 1, 2008, one month into the current Vietnamese crackdown, Sen. Boxer framed the issue succinctly. “Like many of my Senate colleagues, I had hoped that strengthening our relationship with Vietnam on the trade and economic front and supporting Vietnam's integration into the international community would dramatically improve Vietnam's human rights record,” she declared upon introducing legislation that would strip Vietnam of its GSP privileges. “But that has not turned out to be the case.”
Now, with the arrest of AmCham member Le Cong Dinh and other peaceable democracy advocates, the senator has more ammunition to press her legislation.
***
The American Bar Association has spoken out about the obvious abuses of due process involving Dinh and other pro-democracy advocates who have been caught up in the current crackdown. So has the American ambassador in Hanoi, Michael Michalak, who has pointed out that Dinh and the others have been arrested for “activities that, in many places in the world, are regarded as normal, usual discussions aimed at strengthening rule of law in Vietnam.” Human Rights Watch and other respected advocacy organizations have also been eloquent in saying that Article 88 and similar laws of Marxist-Leninist origin ought to be piled in history's communist dustbin. But not the American Chamber of Commerce -- the one voice that would be heard loud-and-clear in Hanoi.
“AmCham certainly supports a more transparent legal system and better rule-of-law in Vietnam,” Adam Sitkoff, AmCham's Hanoi-based executive director, told me in what turned out to be a testy exchange of e-mails. “However, we don't have any statement or public opinion on the Le Cong Dinh [case].” When I asked if upon further reflection, he thought that it might better help convey AmCham's seriousness of purpose issues by speaking out when it sees injustices, Sitkoff shot back: “I appreciate that you are trying to put words in my mouth.”
Said Virginia Foote , a prominent member of AmCham's board of governors who is widely respected both in Hanoi in Washington, D.C. for her efforts to foster closer commercial ties between the two countries, in a Sept. 1 e-mail: “I don't know enough about this case to comment -- I have been in US for several weeks now.”
Dinh's law firm, DC Law, lists Foote's investment firm, Vietnam Partners, as a client. Asked if she was concerned that one of her own lawyers had been caught up in Hanoi's crackdown, Foote replied: “I don't know if he has ever been a lawyer for Vietnam Partners -- we use a different firm normally -- and I don't know what you refer to.” AmCham, Foote said, “has commented many times on instances where the Board or members disagree” with either the U.S. government or Vietnam's.
Foote played a leading role in the creation of the US-Vietnam Bilateral Trade Agreement and then Vietnam's WTO accession. She was awarded Vietnam's Medal of Friendship in July, 2007 by President Nguyen Minh Triet.
While AmCham members aren't exactly falling all over themselves to acknowledge it, there is little doubt that before he became an inconvenient man to the U.S. business community, Dinh was one of AmCham's most visible personifications of Vietnam's progress along the road to law.
***
Until June 13, when the security police picked him up and accused him of being an enemy of the state, Le Cong Dinh, 41, was considered one of the Socialist Republic of Vietnam's shining success stories. Dinh's resume sparkled: Graduate of Saigon University, then Hanoi Law School. Fulbright scholar at Tulane University, where he received a Master of Laws degree in 2000. International trade lawyer at a powerhouse American law firm, White & Case, where in 2003 he defended the Vietnamese Association of Seafood Exporters in the anti-dumping case brought by the US catfish lobby against Vietnam. Co-founder in 2005 and managing partner of D.C. Law, with headquarters in Ho Chi Minh City. Married to a former Miss Vietnam who is known for her brains as well as her beauty, Nguyen Thi Ngoc Khanh, since 1998.
Dinh was a man with connections, most of which centered on promoting the development of the rule of law in a still-communist country where political power is concentrated in the communist party and a Politburo. As vice-president of the Ho Chi Minh City Bar Association from 2005 – 2008, Dinh spearheaded efforts to develop commercial legal reforms in his native country. DC Law's impressive client list includes Yahoo, Intel, Toshiba, Hyatt International, and Toyota, as well as Vietnam Partners, Ginny Foote's investment banking boutique. Dinh was also an active AmCham member. He frequently attended Am Cham networking receptions in Ho Chi Minh City, and also AmCham events aimed at developing a deeper appreciation of the rule of law in Vietnam.
Dinh also was not shy in pointing out that the emerging rule of law in Vietnam extends beyond just the sanctity of commercial contracts. He defended several well-known pro-democracy advocates. He became an outspoken critic of the top authorities in Hanoi, including the president. Dinh also tapped into politically potent nationalist anti-Chinese sentiment (the resentments stem from 1,000 years of Chinese domination of Vietnam), by accusing the government of offering too many concessions to Beijing to mine bauxite in the central highlands.
Dinh, who is skilled at using the Internet to spread his pro-democracy message widely, also became friendly with organizations outside Vietnam like Viet Tan (for Vietnam Reform Party) that are also skilled in modern communications. Viet Tan began in 1982 as an underground movement that broadcast short-wave radio programs into Vietnam, according to news reports. The organization has offices in California, and also Paris and Australia, and also claims members inside Vietnam. The reform party's basic political message is a peaceable one: that Vietnam should become a liberal democracy. (Despite Viet Tan's advocacy of democracy and rejection of violence, Hanoi regards it as a “terrorist” organization.) Along with such pro-democracy advocates, Dinh became involved in efforts to draft a more modern model constitution for his country -- one that guaranteed the freedoms of expression and assembly. That's what got Le Cong Dinh into trouble.
On June 1 -- just twelve days before he was arrested -- Dinh was elected secretary of the Democratic Party of Vietnam, which advocates “national unity based upon the principle of freedom, democracy and equality.” In Vietnam, that's considered a criminal offense.
A Vietnamese pro-democracy advocate confirms that Dinh attended a seminar on non-violent struggle that the Viet Tan organized in Thailand in March. When he was arrested the next month, the Vietnamese authorities found in Dinh's home a text in Vietnamese of a booklet entitled “From Dictatorship to Democracy, that had been translated and distributed inside Vietnam by Viet Tan. The Kafkaesque Article 88 was made for such “crimes.”
Presently, Dinh's connections basically extend to his jailers and whatever “freedoms” they permit him in the confines of his cell in some undisclosed location. He could get 20 years, or he could be exiled. Meanwhile, Dinh -- who made an (unconvincing) “confession” that he had violated Article 88 that the Vietnamese authorities broadcast on YouTube -- must be wondering how he will ever put his life back together.
***
Last month, another Vietnamese dissident was arrested, her crime being that she wore a T-shirt with a politically incorrect slogan that protested the Chinese bauxite mining project, and the Chinese in general.
If such low-tech speech like simple slogans on T-shirts frighten the authorities in Hanoi, imagine how they fear modern communications that bring news and information to the Vietnamese people that the communist party considers politically incorrect. There are the Internet's news channels, newspapers like the New York Times and the Wall Street Journal, BBC's Vietnamese Radio Service, the Voice of America, Vietnam's active blogosphere, Twitter, cell-phones, text messaging, and so forth. Dinh, like most of the other pro-democracy advocates who have been arrested, is said to be very skilled at using the Internet to spread powerful ideas.
During Vietnam's long struggle for independence, it was the communists who successfully controlled the message and the spread of ideas. During the civil war with the south that ended with the communist victory in 1975, Ho Chi Minh's forces were freedom fighters. They were nationalists who first fought the French imperialists, then the Japanese during World War II, and after that the French again, and then the Americans, until they prevailed. But these days, dissident organizations like Viet Tan, with their skill at using the tools of using modern communications, control the message -- and now it's the communists who look backward. On Sept. 14, for example, Viet Tan organized a “virtual rally” over the Internet, focusing on their objections to Chinese bauxite mining in the Central Highlands and China's influence in Vietnam. If one's aim is to overthrow the communists in Hanoi and open up the country politically as well as economically, the most powerful “weapons” are no longer guns. The communists have the guns, but they no longer have powerful political ideas.
***
I asked the Vietnamese minister of justice, Ha Hung Cuong, and Vietnam's ambassador to the United States, Le Cong Phung, if they would allow me to interview Le Cong Dinh to hear his side of the story. I asked if they would help me get in touch with Dinh's Vietnamese lawyer. They wouldn't. I also asked whether they agreed that it is reasonable to make it a crime for a group of Vietnamese citizens to band together to take the political position that the sooner that Vietnamese people are allowed to select their own leaders, the better. They wouldn't answer that question, either.
An intrepid lawyer in Hanoi named Le Quoc Quan was not so reticent. Former lawyer, as it turns out. Quan, a respected democracy advocate, was arrested on March 3, 2007 after he returned from a stint in Washington, D.C. with the National Endowment for Democracy. He was released several months later after an international outcry that included Americans like former secretary of state Madeleine Albright and Sen. John McCain.
Like his friend Le Cong Dinh, Quan was disbarred while in jail, before an official investigation had been completed. “The police handed the disbarment decision to me while I was in the cell, “ Quan relates. “I did not have opportunities to consult with my lawyers but I found that it did not comply with the law. Then I borrowed the pen of the police to write my complaint. I was not taken to court for trial, my complaints are pending without answer.”
When I told Quan that I was wondering how the Vietnamese authorities would deal with Gandhi, if he were Vietnamese and living in the country these days. His reply was as touching as it was brave: “Kakaka...it is interesting and sound 'naïve' thinking,” Quan replied. “I like Gandhi and his struggle style very much and last year I organized an English class in Thai Ha Church. I brought a document in English talking about 'Gandhi.' I requested my students to translate into Vietnamese. The police later threatened me and all my class members. They are so afraid to learn something about non-violent struggle for democracy and justice.” There could be no “Gandhi in Vietnam these days,” Quan concluded.
I asked Quan if he had received any support from the American business community when he was arrested and disbarred. His indirect reply turned the question back on Dinh's case. “Dinh is my friend. I supported him totally and would like anyone to help him. I think the voice from Business community can be a good help as Vietnam is trying to do more and more business with the world.”
***
As for the American business community, AmCham and its foreign investors now face another assault on free speech – and this time, that speech threatens to affect financial bottom lines directly, as it explicitly links economic- with political rights.
On July 24, Prime Minister Nguyen Tan Dung signed a directive called “Decision 97” that ought to have sent alarm bells off in AmCham offices. The directive bans scholars and researchers from public discussion of various subjects that might cause discomfort to the communist party. As Associated Press reporter Ben Stocking has reported, the decree “limits scientific and technical research to 317 approved topics and prohibits groups from publishing research on policies of the communist party and the government.”
The restrictions even included macroeconomic research -- obviously aimed at banning public discussions and analyses of Hanoi's (inept) policies that have contributed to worrisome inflation. Last week, a Hanoi-based independent think tank, the Institute of Development Studies, decided it had no other choice except to shut down because of Decision 97, according to Stocking's AP report. When it was set up two years ago, IDS attracted international attention because its membership roster included some of Vietnam's most prominent intellectuals, some with close communist party ties. As Le Cong Dinh learned the hard way, the intellectuals have now experienced the limits of free speech and thought. “With this new decision, we can hardly operate,” economist and IDS vice president Pham Chi Lan declared. It would be very difficult for us to raise our voice as an institution. That's why we decided to close.”
***
There is a certain dark irony that the crackdown on free speech that first caught up pro-democracy advocates like AmCham member Dinh has now expanded to threaten free speech on economic issues like Vietnam's rising inflation -- economic issues that greatly concern AmCham and other foreign investors in the country.
“International trade is one of the chief instruments by which you bring along the rule of law,” explains leading Columbia University economic theorist Jagdish Bhagwati. The professor quickly adds that “the rule of law is also essential in extending human rights and economic development, alongside.”
There is a new Vietnam War going on, this one over ideas. The U.S. business community, sooner or later, will have to decide which side it is really on -- and where, in the long run, its own enlightened self-interest lies.
by Greg Rushford
posted on September 21, 2009
rushfordreport.com
Người Gây Khó Xử
Việt Nam đã thu hút được một nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài đầy ấn tượng tới 8 tỉ USD trong năm vừa qua, theo báo cáo vừa công bố ngày 17 tháng 9 bởi Hội Nghị Thương Mại và Phát Triển của LHQ (HNTMP). Thật vậy, bản báo cáo cho thấy rằng các nhà đầu tư ngoại quốc đã xem Việt Nam là một cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn so với 10 quốc gia Đông Nam Á lân cận, ngoại trừ Mã Lai Á (cùng con số 8 tỉ), Singapore (22.7 tỉ), và Thái Lan (10 tỉ). Và người ta có thể thấy rõ lợi ích của luồng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đổ vào Việt Nam trong thập niên qua như thế nào. Khi tôi đến Việt Nam lần đầu tiên vào năm 2000, nơi đây vẫn còn là một quốc gia chậm tiến, nghèo khó, giống như các nền kinh tế Mác-Lênin khác. Nhưng trong chuyến viếng thăm gần đây nhất của tôi vào tháng 9 vừa qua, thành phố Hồ Chí Minh đã trở nên lấp lánh. Sau vài ngày lái xe dạo quanh vùng đồng bằng sông Mê Kông, những dấu hiệu của sự phồn vinh gia tăng có thể nhìn thấy ở mọi nơi, và nhất là trên gương mặt của những thường dân tấp nập với công việc của mình một cách yên ả trên những xe gắn máy. Kể cả những nhà phê bình khó tính nhất cũng phải công nhận những phát triển kinh tế của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của đảng CS trong thập niên qua, kể từ khi Việt Nam rời xa con đường kinh tế tập trung kiểu Liên bang Xô Viết.
Các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là Phòng Thương Mại Hoa Kỳ AmCham tại Việt Nam, có thể tự hào rằng mình đã có công lớn trong tiến trình hiện đại hóa và phát triển tại Việt Nam. Những thành viên AmCham vẫn thường cho rằng, khi họ động viên Việt Nam xem trọng tính bất khả xâm phạm của các hiệp ước thương mại, thì họ cũng đã động viên quốc gia này đi theo con đường cai trị theo pháp luật, và như thế động viên cả việc mở rộng tự do chính trị. Suy cho cùng, bản Công Ước Quốc Tế về các Quyền Dân Sự và Chính Trị (ICCPR) mà Việt Nam đã đặt bút ký, cũng hàm chứa một khế ước mà chính quyền VN phải tuân thủ đối với người dân của họ.
Vấn đề ở đây là: Chính quyền nhà nước Việt Nam không coi trọng hiệp ước này. Bất chấp những dấu hiệu rõ rệt về sự phát triển kinh tế mà tôi nhận thấy một năm trước đây, tháng 9 năm 2008 cũng đánh dấu sự khởi đầu của một cuộc đàn áp mới đối với những người dân Việt Nam mà “tội trạng” của họ chỉ đơn thuần là việc tin rằng họ đáng được hưởng các quyền tự do ngôn luận, tự do lập hội, tự do tụ họp mà Công Ước Quốc Tế về các Quyền Dân Sự và Chính Trị đáng lẽ phải bảo vệ. Tính cho đến nay, đã có hơn 20 người trong số những người can đảm này đã nghe tiếng gõ cửa giữa đêm khuya trong một năm qua. Và đây là lúc mà câu chuyện trực tiếp liên can đến – và trở thành khó xử cho – Phòng Thương Mại Hoa Kỳ (AmCham).
Vào ngày 13 tháng 6, một luật sư nổi danh của Việt Nam tên Lê Công Định - đồng thời cũng là thành viên của AmCham ở Thành phố HCM và là một luật sư bào chữa về luật thương mại và nhân quyền được nhiều người kính trọng – đã bị bắt giữ và giam cầm cho đến nay. Ông Định là đối tác của công ty luật DC Law, một công ty luật nổi tiếng tại TP HCM, với một danh sách các thân chủ gồm các nhà đầu tư nước ngoài lớn tại Việt Nam. Hiện nay, ông ta đã bị cấm hành nghề luật tại VN. (Theo kiểu cách cổ điển của CS, ông Định đã bị cấm hành nghề trước khi việc “điều tra” chính thức kết thúc, và trước khi có một tòa án xử theo kiểu “diễn kịch”.) “Tội trạng” của ông Định chỉ đơn giản là vì ông ta tham gia hoạt động ôn hòa cho các quyền tự do mà công ước quốc tế ICCPR bắt buộc chính quyền VN phải tôn trọng. Đặc biệt là việc ông Định đã vi phạm Điều 88 của Bộ luật Hình sự, kết tội những ai “tuyên truyền” chống đối chính quyền – như đã định bởi Bộ Chính Trị. Trong cách nhìn của Bộ Chính Trị, Điều 88 và các đạo luật khác đứng trên công ước quốc tế về nhân quyền. Và trong cách nhìn của cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ tại Việt Nam, à, họ đang quay sang hướng khác. Phòng Thương Mại Hoa Kỳ tại Việt Nam đã quay lưng với LS Lê Công Định, người đã trở thành một điều khó xử.
Câu chuyện minh họa cho tình thế khó khăn mà các nhà đầu tư ngoại quốc phải đối diện khi họ cố gắng làm ăn tại các quốc gia tiền hậu bất nhất thuộc Thế giới thứ ba, nơi mà luật pháp cai trị rất mong manh. Và với Phòng Thương Mại Hoa Kỳ tại VN, hy vọng duy trì tình trạng không ai để ý đến đối với những vấn đề quan trọng liên quan đến pháp luật, kể cả khi những vấn đề này liên quan đến thành viên sáng giá nhất và giỏi nhất của họ, là một việc làm đầy nguy hiểm. Có lẽ vì tin rằng họ có thể an toàn xâm phạm quyền tự do ngôn luận của người dân mà gặp phản đối đáng kể gì từ cộng đồng doanh nhân, các lãnh đạo ở Hà Nội gần đây đã chuyển tròn thành vuông. Hiện nay, Hà Nội cũng đang đe dọa các quyền tự do liên quan đến tiếng nói thương mại - kể cả những nghiên cứu xã hội về các đề tài kinh tế quan trọng nếu công trình nghiên cứu ấy đi ngược lại với đường lối của Đảng. Và như thế, khi người ta lặng im trước những bất công phủ lên đầu Lê Công Định và những người chủ trương ủng hộ dân chủ khác, thì cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ đã gián tiếp khuyến khích các thế lực hiện nay đe dọa những lợi ích trực tiếp của họ. Hơn nữa, Phòng Thương Mại HK cần lo lắng về tín hiệu họ đã gửi đến những người tranh đấu ủng hộ nhân quyền tại thủ phủ của Hoa Kỳ ở Hoa Thịnh Đốn.
Và đây là lý do:
* * *
Khi cố tình ngó lơ, ngay cả khi những khái niệm cơ bản về xét xử công bằng dành cho một thành viên của mình bị chà đạp, thành phần lãnh đạo của AmCham đã cho phép chính quyền Hà Nội tin rằng cuộc đàn áp của họ đã nhận được ủng hộ ngầm từ cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ. Đồng thời, bằng cách từ chối chỉ ra sự mâu thuẫn giữa Điều 88 tàn bạo và những quy tắc quốc tế văn minh mà chính quyền Việt Nam có nghĩa vụ phải tuân thù, AmCham cũng đã gửi tín hiệu tới những người hoài nghi thương mại ở Capitol Hill. Những người phản đối như Thượng nghị sĩ Barbara Boxer của bang California sẽ từ chối quyền tự do mậu dịch của Việt Nam với Hoa Kỳ phỏng theo Chế độ Ưu Đãi Thuế Quan Phổ Cập (GSP), với lý do thành tích nhân quyền của Việt Nam vẫn còn rất ảm đạm, bất kể những dấu hiệu khó cãi cho thấy sự phát triển trên phương diện kinh tế. Với sự im lặng của họ, AmCham đã cho những nhà vận động dân chủ tại quốc hội chứng cứ rõ ràng để biện minh cho những tố giác của họ về nhân quyền, cộng đồng thương mại đặt lợi ích lên trên các nguyên tắc.
Ngày 1 tháng 10 năm 2008, một tháng sau khi cuộc đàn áp được bắt đầu, TNS Boxer đã đóng khung vấn đề rất cô đọng: “Cũng như các nghị sĩ đồng nghiệp khác của tôi, tôi đã hy vọng rằng việc củng cố quan hệ của chúng ta với Việt Nam về mậu dịch kinh tế và giúp đỡ họ hội nhập vào cộng đồng quốc tế sẽ khiến hồ sơ nhân quyền của họ được cải thiện nhiều hơn,” bà tuyên bố khi trình bày đạo luật tước bỏ VN ra khỏi hệ thống ưu đãi tổng quát GSP, “Nhưng kết quả đã không như hy vọng đó.”
Giờ đây, với việc bắt giữ thành viên AmCham, LS Lê Công Định, cùng các nhà đấu tranh dân chủ ôn hòa khác, bà nghị sĩ đã có thêm đạn dược để thúc đẩy đạo luật này.
* * *
Hội Luật Gia Hoa Kỳ (ABA) đã lên tiếng về sự xâm phạm rõ rệt quyền được xét xử công bằng trong vụ bắt giữ LS Định và các nhà dân chủ tranh đấu ôn hòa khác cùng bị bắt giữ trong đợt này. Ngài đại sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội ông Michael Michalak cũng đã nhấn mạnh rằng LS Định và những người khác đã bị bắt giữ vì “những thảo luận nhằm củng cố luật pháp tại Việt Nam, việc làm rất bình thường đối với nhiều nơi khác trên thế giới.” Tổ chức theo dõi Nhân Quyền (HRW) và các tổ chức đấu tranh nổi bật khác cũng đã rất hùng hồn khi nói rằng Điều 88 và những đạo luật tương tự bắt nguồn từ chủ thuyết Mác-Lênin nên được bỏ chung vào thùng rác CS của lịch sử. Nhưng Phòng Thương Mại của Hoa Kỳ đã không nói thế - khi họ là một tiếng nói có thể được nghe rất lớn và rất rõ ràng ở Hà Nội.
“AmCham chắc chắn ủng hộ hệ thống luật pháp minh bạch hơn và nhà nước pháp quyền tốt hơn tại Việt Nam. Tuy nhiên chúng tôi không đưa ra tuyên bố hoặc ý kiến công khai về vụ Lê Công Định”. Ông Adam Sitkoff, giám đốc điều hành văn phòng AmCham tại Hà Nội, đã nói với tôi như thế khi trao đổi một loạt những điện thư gay gắt giữa đôi bên. Khi tôi hỏi nếu nghĩ lại ông ta có cho rằng sự việc sẽ đỡ hơn nếu AmCham nghiêm túc hơn và nói ra bất công, ông Sitkoff trả lời rằng “Cám ơn ông đã bỏ chữ vào miệng của tôi”.
Bà Virginia Foote, một thành viên nổi bật của ban điều hành AmCham được cả Hà Nội và Hoa Thịnh Đốn nể trọng với nỗ lực củng cố các quan hệ thương mại giữa hai quốc gia, trong một điện thư ngày 1 tháng 9 đã viết như sau: “Tôi không biết rõ chi tiết về sự việc này để bình luận – Tôi đã trở về Hoa Kỳ nhiều tuần nay rồi.”
Công ty luật của Định, DC Law, đã liệt kê công ty đầu tư Vietnam Partners của bà Foote là một thân chủ. Khi được hỏi rằng bà ta có quan tâm rằng một trong những luật sư của bà đã dính líu đến đợt bắt bớ của Hà Nội hay không, bà Foote trả lời: “Tôi không biết ông Định có phải là luật sư của Vietnam Partners hay không – chúng tôi thường sử dụng một công ty luật khác – và tôi không biết ông đang đề cập đến công ty gì.” Bà Foot cũng nói rằng AmCham “đã bình luận nhiều lần và ban điều hành hoặc thành viên đã có bất đồng ý kiến” với chính quyền Hoa Kỳ hay chính quyền VN.
Bà Foote đóng vai trò chính trong việc ký kết Hiệp Ước Thương Mại Song Phương (BTA) giữa Việt Nam và Hoa Kỳ và sự lên ngôi của Việt Nam trong WTO. Bà đã được chủ tịch Nguyễn Minh Triết trao huân chương hữu nghị vào tháng 7 năm 2007.
Trong lúc các thành viên AmCham vẫn còn quá tự kiêu để thừa nhận, thì một điều rõ ràng là: trước khi trở thành kẻ gây khó xử cho cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ, ông Định là một trong những nhân vật nổi bật nhất của tiến trình luật pháp Việt Nam.
* * *
Cho đến ngày 13 tháng 6 khi lực lượng an ninh áp giải ông ta và cáo buộc tội phản động, vị luật sư 41 tuổi Lê Công Định đã được xem là một trong những câu chuyện thành công sáng chói của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Sơ yếu lý lịch có nhiều điểm sáng: Tốt nghiệp Đại học Sài Gòn, rồi đến Đại học Luật Hà Nội, học bổng Fullbright ở Đại học Tulane, nơi ông ta tốt nghiệp với bằng Cao Học Luật năm 2000. Là một luật sư thương mại quốc tế cho công ty luật Hoa Kỳ có thế lực White & Case, nơi mà trong năm 2003 ông ta đã bào chữa cho Hiệp Hội Chế Biến và Xuất Khẩu Thủy Sản VN trong vụ kiện chống lại việc tiêu hủy cá basa mà các công ty chế biến thủy sản Hoa Kỳ đã vận động đối phó với Việt Nam. Thành viên cùng sáng lập và quản lý DC Law năm 2005, với trụ sở ở TP HCM. Kết hôn năm 1998 với cựu hoa hậu Nguyễn Thị Ngọc Khánh, người được biết đến bằng cả trí óc lẫn vẻ đẹp.
Ông Định là một người với nhiều mối giao kết, phần nhiều vây quanh việc thúc đẩy phát triển nền pháp trị trong một quốc gia CS, nơi mà quyền lực chính trị quy tụ trong Đảng CS và Bộ Chính Trị. Là phó chủ tịch của hội Luật Gia TP HCM từ năm 2005 đến 2008, Định đã dẫn đầu những nổ lực phát triển cải tổ luật pháp thương mại trên quê hương của ông. Danh sách thân chủ đáng kể của DC Law bao gồm Yahoo, Intel, Toshiba, Hyatt International, và Toyota, cũng như Vietnam Partners, thương vụ đầu tư của bà Ginny Foote. Định cũng là một thành viên thường trực của AmCham. Ông ta thường tham dự các buổi giao tiếp của AmCham tại TP HCM cùng các buổi họp mặt khác của AmCham nhằm để nhắm vào việc thúc đẩy những đánh giá sâu sắc hơn về luật pháp tại Việt Nam.
Định cũng không e dè khi chỉ rõ rằng thể chế pháp trị đang ló dạng tại Việt Nam không chỉ giới hạn trong mức bất khả xâm phạm của những hiệp ước thương mại. Ông ta đã bào chữa cho một vài nhà tranh đấu ủng hộ dân chủ nổi tiếng. Ông ta trở thành một một nhà phê bình công khai thành phần lãnh đạo ở Hà Nội, kể cả chủ tịch nước. Ông Định cũng đã đánh động tâm lý bài ngoại đối với Trung Quốc (vốn tồn tại sau 1000 năm Tàu đô hộ) của lực lượng chính trị yêu nước bằng cách cáo buộc rằng chính quyền đã nhượng bộ Bắc Kinh quá nhiều trong dự án khai thác quặng bauxite ở trung phần Tây Nguyên.
Định cũng rất thông thạo trong việc sử dụng mạng Internet để phổ biến thông điệp ủng hộ xã hội dân chủ của mình một cách rộng rãi, ông ta cũng trở nên thân thiện với các tổ chức hải ngoại như Việt Tân, một tổ chức cũng rất thông thạo trong cách sử dụng kỹ thuật thông tin hiện đại. Việt Tân bắt đầu từ năm 1982 như một phong trào cách mạng ngầm phát thanh các chương trình radio bằng sóng ngắn vào Việt Nam, nhiều nguồn tin cho biết. Tổ chức này có nhiều văn phòng tại bang California, Paris, và Úc châu, và đã tuyên bố rằng có thành viên tại VN. Thông điệp chính trị của Đảng canh tân này là 1 thông điệp ôn hòa: Việt Nam cần phải trở thành một xã hội dân chủ tự do. (Bất chấp những lời bào chữa của Việt Tân về dân chủ và bất bạo động, Hà Nội vẫn xem họ là một tổ chức “khủng bố”.) Cùng với những nhà đấu tranh dân chủ khác, ông Định đã tham gia vào một nỗ lực phác họa một bản tân hiến pháp cho quê hương ông ta - một bản hiến pháp bảo đảm quyền tự do bày tỏ chính kiến và quyền tự do tụ họp. Đó là lý do khiến Lê Công Định bị phiền phức.
Ngày 1 tháng 6, chỉ 12 ngày trước khi ông ta bị bắt giữ, Định đã được bầu chọn làm bí thư của Đảng Dân Chủ VN, một tổ chức đấu tranh cho “một dân tộc đoàn kết dựa trên nguyên tắc của tự do, dân chủ, và công bình.” Tại Việt Nam, điều đó được xem là một trọng tội.
Một nhà tranh đấu dân chủ xác nhận rằng Định đã tham dự các lớp huấn luyện phương thức đấu tranh bất bạo động của Việt Tân tại Thái Lan vào tháng 3. Khi ông ta bị bắt 1 tháng sau đó, chính quyền VN đã lục soát tư gia của ông và đã tìm được một bản tiếng việt của quyển “Từ Độc Tài đến Dân Chủ”, dược dịch bởi Việt Tân. Điều 88 mâu thuẫn đã được thảo cho các “tội trạng” này.
Hiện nay, các mối giao kết của Định chỉ giới hạn với những cai tù và những “tự do” mà họ cho phép trong 4 bức tường của phòng giam ở một nơi bất định nào đó. Ông ta có thể sẽ bị kêu án 20 năm, hoặc có thể bị lưu đày. Trong lúc đó, Định - người đã có một bản “thú tội” (thiếu thuyết phục) rằng ông ta đã vi phạm Điều 88 mà chính quyền VN đã phổ biến trên Youtube – chắc hẳn đang trăn trở: hàn gắn cuộc sống của mình bằng cách nào đây?
* * *
Tháng vừa qua, một nhà bất đồng chính kiến nữa đã bị bắt, tội của cô ta là đã bận một áo thun với khẩu hiệu không phù hợp về mặt chính trị chống đối dự án khai thác bauxite của Trung Quốc nói riêng, và cả Trung Quốc nói chung.
Nếu một sự lên tiếng với công nghệ bình thường như việc viết khẩu hiệu trên áo thun làm chính quyền Hà Nội lo sợ như thế, hãy tưởng tượng họ sợ hãi các thông tin không phù hợp được phổ biến bằng công nghệ cao đến với người Việt như thế nào. Có nhiều nguồn tin tức mạng, báo mạng khác nhau như tờ New York Times, Wall Street Journal, đài BBC tiếng Việt, Tiếng Nói Hoa Kỳ, cộng đồng blog Việt, Twitter, điện thoại di động, SMS, v.v... Ông Định, cũng như các nhà tranh đấu dân chủ khác đã bị bắt, được biết đến như là những người rất thông thạo việc sử dụng mạng Internet để phổ biến tư tưởng của mình.
Trong suốt công cuộc đấu tranh dành độc lập của VN, người CS đã quản lý và phổ biến các thông điệp một cách hiệu quả. Trong cuộc nội chiến với miền Nam kết thúc với chiến thắng của miền Bắc năm 1975, lực lượng của Hồ Chí Minh là những chiến sĩ tự do. Họ là những người yêu nước đã từng đánh Pháp, rồi đến Nhật trong đệ nhị thế chiến, và sau đó lại đánh Pháp một lần nữa, rồi đến đánh Mỹ, cho đến khi họ toàn thắng. Nhưng hôm nay, các tổ chứng tranh đấu như Việt Tân, với kinh nghiệm kỹ thuật thông tin hiện đại, đang quản lý thông điệp mới – và nay những người CS đã phải nhìn lại. Điển hình như ngày 14 tháng 9, Việt Tân đã vận động một cuộc “biểu tình ảo” trên mạng internet, chú tâm vào vào việc chống đối Trung Quốc khai thác bauxite ở trung phần Tây Nguyên và những ảnh hưởng của Trung Quốc đối với VN. Nếu có ai đó muốn lật đổ ĐCS ở Hà Nội và mở rộng VN trên phương diện chính trị cũng như kinh tế, “vũ khí” lợi hại nhất không còn là súng đạn nữa. Những người CS có nhiều súng đạn, nhưng họ không còn có tư tưởng chính trị mạnh mẽ gì nữa.
* * *
Tôi đã hỏi Bộ trưởng Bộ tư pháp VN ông Hà Hùng Cường và Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, ông Lê Công Phụng, xem họ có cho phép tôi phỏng vấn Lê Công Định để nghe câu chuyện từ phía ông Định hay không. Tôi hỏi họ có thể giúp tôi liên lạc với LS đại diện cho ông Định hay không. Họ không trả lời. Tôi cũng hỏi liệu họ có chấp nhận rằng sẽ dễ bị quy là phạm tội khi một nhóm công dân Việt Nam tập hợp lại để đi theo con đường chính trị nhằm để người dân Việt Nam được phép lựa chọn lãnh đạo sớm ngày nào tốt ngày ấy hay không, họ cũng chẳng trả lời.
Một luật sư gan dạ ở Hà Nội tên Lê Quốc Quân đã không dè dặt trong lời nói cho lắm. Ông Quân, từng là một luật sư, là một nhà tranh đấu dân chủ được nhiều người biết đến, đã bị bắt ngày 3 tháng 3, 2007 sau khi trở về từ một cuộc gặp gỡ tại Hoa Thịnh Đốn với tổ chức Hỗ Trợ Dân Chủ (NED). Ông ta được thả vài tháng sau đó sau nhiều lời phản đối kịch liệt khắp nơi, trong đó có cả người Mỹ như cựu bộ trưởng Madeleine Albright và TNS John McCain.
Cũng như bạn Lê Công Định của ông ta, ông Quân bị rút bằng luật trong khi còn ở tù, trước khi cuộc điều tra kết thúc. “CA trao cho tôi quyết định thu hồi bằng luật khi tôi còn trong trại giam. Tôi không có cơ hội để tham khảo với luật sư của tôi và tôi thấy điều đó không phù hợp với luật pháp,” ông Quân nói về chuyện ấy, “Và rồi tôi mượn cây viết của người CA để viết lời khiếu nại. Tôi đã không được xét xử, và đơn khiếu nại của tôi cũng bị giữ không có có trả lời.”
Khi tôi nói với Quân rằng tôi không biết chinh quyền VN sẽ đối phó thế nào với Gandhi nếu ông ta là một người Việt đang sống tại VN vào lúc này. Câu trả lời của ông Quân vừa cảm động vừa gan dạ: “Kakaka... điều này cũng thật thú vị và cũng rất ngây thơ. Tôi ái mộ Gandhi và phương pháp đấu tranh của ông ta rất nhiều. Năm vừa rồi tôi đã tổ chức một lớp học Anh ngữ ở nhà thờ Thái Hà, tôi đã cầm một tài liệu Anh ngữ và nói về ‘Gandhi’. Tôi yêu cầu các học sinh của tôi chuyển ngữ sang tiếng Việt. An ninh sau đó đã đến đe dọa tôi và các học sinh của tôi. Họ cũng sợ cả việc học hỏi về phương pháp đấu tranh ôn hòa bất bạo động cho công lý và dân chủ.” Ông Quân đã kết luận rằng “không có Gandhi nào tại Việt Nam hiện nay cả.”
Tôi hỏi Quân rằng ông ta có nhận được sự ủng hộ nào từ cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ khi ông ta bị bắt giam và rút thẻ hành nghề hay không. Câu trả lời trực tiếp của ông ta quay câu hỏi ngược lại sự kiện của LS Định. “Định là bạn của tôi. Tôi ủng hộ anh ta hết mình và muốn ai đó giúp anh ta. Tôi nghĩ tiếng nói từ cộng đồng doanh nhân có thể là một giúp đỡ lớn lao trong lúc Việt Nam đang cố gắng thêm để giao dịch với thế giới.”
* * *
Còn đối với cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ, AmCham cùng các nhà đầu tư nước ngoài hiện nay đang đối diện với một đòn tấn công khác trên quyền tự do ngôn luận – và lần này, quyền tự do ngôn luận này đe dọa trực tiếp đến lĩnh vực tài chính khi nó dứt khoát liên đới kinh tế với quyền lợi chính trị.
Ngày 24 tháng 7, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký một quyết định với tên gọi “QĐ97”. Điều này hẳn đã rung chuông báo động trong các văn phòng của AmCham. Quyết định này nghiêm cấm các giáo sư và nghiên cứu gia công khai thảo luận về một số đề tài có thể gây tổn hại đến ĐCSVN. Như ký giả Ben Stocking của hãng thông tấn AP báo cáo, quyết định này “hạn chế các nghiên cứu khoa học và kỹ thuật vào 317 đề tài và ngăn cấm các tổ chức công bố kết quả nghiên cứu về chính sách của chính quyền và ĐCSVN.”
Lệnh cấm cũng bao gồm nghiên cứu về kinh tế học vĩ mô – rõ ràng nhắm vào việc cấm cản các thảo luận công khai và phân tích về chính sách (vớ vẩn) của Hà Nội đã góp phần vào nạn lạm phát đáng lo ngại. Tuần vừa qua, một viện nghiên cứu độc lập ở Hà Nội, IDS, đã quyết định rằng họ không còn sự lựa chọn nào ngoài việc giải thể vì QĐ97, phỏng theo bản báo cáo của Ben Stocking. Khi nó được dựng lên 2 năm trước đây, IDS thu hút sự chú ý của toàn thế giới vì nó có sự tham gia của nhiều trí thức nổi tiếng tại Việt Nam, một số có quan hệ mật thiết với ĐCSVN. Như Lê Công Định đã học được bằng kinh nghiệm xương máu, giới trí thức giờ đã thấu đáo giới hạn của tự do ngôn luận và tự do tư tưởng. Kinh tế gia iêm phó viện trưởng viện IDS Phạm Chi Lan đã nói, “Với quyết định mới này, chúng ta không thể hoạt động. Việc chúng tôi nói lên tiếng nói của mình như một tổ chức sẽ rất khó khăn. Đó là lý do chúng tôi giải thể.”
* * *
Công cuộc bắt bớ đàn áp tự do ngôn luận lần đầu tiên dính líu đến các nhà tranh đấu dân chủ như thành viên AmCham ông Lê Công Định giờ đã nới rộng để đe dọa tự do ngôn luận về các đề tài kinh tế như lạm phát gia tăng ở Việt Nam – các đề tài kinh tế rất quan trọng đối với AmCham và các nhà đầu tư ngoại quốc khác ở VN.
“Mậu dịch quốc tế là một trong những công cụ quan trọng nhất mà với nó ta cần phải đem theo nền pháp trị.” Nhà lý luận kinh tế hàng đầu của ĐH Columbia ông Jagdish Bhagwati giải thích. Vị giáo sư này cũng nhanh chóng nói thêm rằng “Song song với điều đó, pháp trị cũng rất thiết yếu trong việc nới rộng nhân quyền và phát triển kinh tế.”
Có một Chiến Tranh Việt Nam mới đang âm ỉ đánh, cuộc chiến này đánh bằng tư tưởng. Cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ sớm hay muộn rồi cũng phải quyết định xem họ sẽ đứng về bên nào - và tính về lâu dài thì lợi ích của họ sẽ được đặt ở đâu.
Greg Rushford (21/9/09)
KD chuyển ngữ
The Rushford Report 2009
Dân Luận
Overseas investors, notably the American Chamber of Commerce in Vietnam, rightly can claim a large share of the credit for Vietnam's emerging modernization. AmCham members have always maintained that when they encourage Vietnam to honor the sanctity of commercial contracts, they are encouraging the country along the road to the rule of law, which will encourage political liberalization as well. After all, the International Covenant on Civil and Political Rights Covenant, to which Vietnam is a signatory, is also a contractual obligation between the government and its citizens. The problem is: the authorities in Vietnam pay the covenant little respect. Despite the visible signs of economic growth that that I saw one year ago, September, 2008 also marks the beginning of a new crackdown on Vietnamese citizens whose “crimes” are basically that they believe they ought to enjoy the freedoms of speech, association, and assembly that the International Covenant on Civil and Political Rights is supposed to protect. So far, more than twenty of these brave people have heard the midnight knock on the door in the past year. And this is the point where the story directly touches -- and becomes awkward for -- the American Chamber of Commerce.
On June 13, a prominent Vietnamese lawyer named Le Cong Dinh -- an active AmCham member in Ho Chi Minh City and a respected advocate for the rule of law both on commercial- and human rights fronts -- was arrested and tossed into jail, where he remains locked away. Dinh was the managing partner of DC Law, a prominent law firm in Ho Chi Minh City with a client roster that includes major foreign investors in Vietnam. Now, he has been disbarred from the practice of law. (In classic communist fashion, Dinh has been disbarred before the official “investigation” has been completed, and before there has been a “show” trial.) Dinh's “crime” is basically that he engaged in peaceful exercise of the freedoms that the International Covenant on Civil and Political Rights requires the Vietnamese government to honor. Specifically, Dinh ran afoul of Article 88 of the Vietnamese penal code, which criminalizes “propaganda” against the state -- as defined by the Politburo. In the eyes of the Politburo, Article 88 and similar statutes trump the international human rights covenants. As for the eyes of the American business community in Vietnam, well, they are looking away. The American Chamber of Commerce in Vietnam has turned its back on Le Cong Dinh, who has become an inconvenient man.
The story illustrates the difficult situation that foreign investors face as they try to do business in dicey Third World countries where the rule of law is fragile. And for the American Chamber in Vietnam, it's hopes to maintain a low public profile on important rule of law issues, even when AmCham's own best-and-brightest members are involved, are fraught with risks. Perhaps encouraged to believe that it can safely violate its citizens' freedoms of speech without serious objections from the business community, the authorities in Hanoi have recently squared the circle. Now, Hanoi is also threatening the freedoms associated with commercial speech -- including academic research on important economic issues, if that research might run counter to the communist party line. So by its silence on the injustices that are being perpetrated upon Le Cong Dinh and other pro-democracy advocates, the U.S. business community has helped encourage forces that are now threatening its own direct interests. Moreover, AmCham has to worry about the signal that it has sent to human rights advocates on Capitol Hill.
Here's why:
***
By deliberately averting their eyes, even when the abuses of fundamental notions of due process hit one of their own, AmCham's leaders have given the authorities in Hanoi reason to believe that their crackdown enjoys the tacit support of the American business community. At the same time, by refusing to point out the contradiction between Vietnam's draconian Article 88 and the country's obligations to adhere to the international legal norms that define civilized societies, AmCham has also sent a signal to trade skeptics on Capitol Hill. Critics like California's Sen. Barbara Boxer would deny Vietnam its duty-free trade privileges with the U.S. pursuant to the Generalized System of Preferences, on grounds that despite Vietnam's undeniable progress on the economic front, the country's human rights record remains dismal. By its silence, AmCham has handed the congressional human rights advocates clear evidence to support their accusations that when it comes to human rights, the business community will put profits before principles.
On Oct. 1, 2008, one month into the current Vietnamese crackdown, Sen. Boxer framed the issue succinctly. “Like many of my Senate colleagues, I had hoped that strengthening our relationship with Vietnam on the trade and economic front and supporting Vietnam's integration into the international community would dramatically improve Vietnam's human rights record,” she declared upon introducing legislation that would strip Vietnam of its GSP privileges. “But that has not turned out to be the case.”
Now, with the arrest of AmCham member Le Cong Dinh and other peaceable democracy advocates, the senator has more ammunition to press her legislation.
***
The American Bar Association has spoken out about the obvious abuses of due process involving Dinh and other pro-democracy advocates who have been caught up in the current crackdown. So has the American ambassador in Hanoi, Michael Michalak, who has pointed out that Dinh and the others have been arrested for “activities that, in many places in the world, are regarded as normal, usual discussions aimed at strengthening rule of law in Vietnam.” Human Rights Watch and other respected advocacy organizations have also been eloquent in saying that Article 88 and similar laws of Marxist-Leninist origin ought to be piled in history's communist dustbin. But not the American Chamber of Commerce -- the one voice that would be heard loud-and-clear in Hanoi.
“AmCham certainly supports a more transparent legal system and better rule-of-law in Vietnam,” Adam Sitkoff, AmCham's Hanoi-based executive director, told me in what turned out to be a testy exchange of e-mails. “However, we don't have any statement or public opinion on the Le Cong Dinh [case].” When I asked if upon further reflection, he thought that it might better help convey AmCham's seriousness of purpose issues by speaking out when it sees injustices, Sitkoff shot back: “I appreciate that you are trying to put words in my mouth.”
Said Virginia Foote , a prominent member of AmCham's board of governors who is widely respected both in Hanoi in Washington, D.C. for her efforts to foster closer commercial ties between the two countries, in a Sept. 1 e-mail: “I don't know enough about this case to comment -- I have been in US for several weeks now.”
Dinh's law firm, DC Law, lists Foote's investment firm, Vietnam Partners, as a client. Asked if she was concerned that one of her own lawyers had been caught up in Hanoi's crackdown, Foote replied: “I don't know if he has ever been a lawyer for Vietnam Partners -- we use a different firm normally -- and I don't know what you refer to.” AmCham, Foote said, “has commented many times on instances where the Board or members disagree” with either the U.S. government or Vietnam's.
Foote played a leading role in the creation of the US-Vietnam Bilateral Trade Agreement and then Vietnam's WTO accession. She was awarded Vietnam's Medal of Friendship in July, 2007 by President Nguyen Minh Triet.
While AmCham members aren't exactly falling all over themselves to acknowledge it, there is little doubt that before he became an inconvenient man to the U.S. business community, Dinh was one of AmCham's most visible personifications of Vietnam's progress along the road to law.
***
Until June 13, when the security police picked him up and accused him of being an enemy of the state, Le Cong Dinh, 41, was considered one of the Socialist Republic of Vietnam's shining success stories. Dinh's resume sparkled: Graduate of Saigon University, then Hanoi Law School. Fulbright scholar at Tulane University, where he received a Master of Laws degree in 2000. International trade lawyer at a powerhouse American law firm, White & Case, where in 2003 he defended the Vietnamese Association of Seafood Exporters in the anti-dumping case brought by the US catfish lobby against Vietnam. Co-founder in 2005 and managing partner of D.C. Law, with headquarters in Ho Chi Minh City. Married to a former Miss Vietnam who is known for her brains as well as her beauty, Nguyen Thi Ngoc Khanh, since 1998.
Dinh was a man with connections, most of which centered on promoting the development of the rule of law in a still-communist country where political power is concentrated in the communist party and a Politburo. As vice-president of the Ho Chi Minh City Bar Association from 2005 – 2008, Dinh spearheaded efforts to develop commercial legal reforms in his native country. DC Law's impressive client list includes Yahoo, Intel, Toshiba, Hyatt International, and Toyota, as well as Vietnam Partners, Ginny Foote's investment banking boutique. Dinh was also an active AmCham member. He frequently attended Am Cham networking receptions in Ho Chi Minh City, and also AmCham events aimed at developing a deeper appreciation of the rule of law in Vietnam.
Dinh also was not shy in pointing out that the emerging rule of law in Vietnam extends beyond just the sanctity of commercial contracts. He defended several well-known pro-democracy advocates. He became an outspoken critic of the top authorities in Hanoi, including the president. Dinh also tapped into politically potent nationalist anti-Chinese sentiment (the resentments stem from 1,000 years of Chinese domination of Vietnam), by accusing the government of offering too many concessions to Beijing to mine bauxite in the central highlands.
Dinh, who is skilled at using the Internet to spread his pro-democracy message widely, also became friendly with organizations outside Vietnam like Viet Tan (for Vietnam Reform Party) that are also skilled in modern communications. Viet Tan began in 1982 as an underground movement that broadcast short-wave radio programs into Vietnam, according to news reports. The organization has offices in California, and also Paris and Australia, and also claims members inside Vietnam. The reform party's basic political message is a peaceable one: that Vietnam should become a liberal democracy. (Despite Viet Tan's advocacy of democracy and rejection of violence, Hanoi regards it as a “terrorist” organization.) Along with such pro-democracy advocates, Dinh became involved in efforts to draft a more modern model constitution for his country -- one that guaranteed the freedoms of expression and assembly. That's what got Le Cong Dinh into trouble.
On June 1 -- just twelve days before he was arrested -- Dinh was elected secretary of the Democratic Party of Vietnam, which advocates “national unity based upon the principle of freedom, democracy and equality.” In Vietnam, that's considered a criminal offense.
A Vietnamese pro-democracy advocate confirms that Dinh attended a seminar on non-violent struggle that the Viet Tan organized in Thailand in March. When he was arrested the next month, the Vietnamese authorities found in Dinh's home a text in Vietnamese of a booklet entitled “From Dictatorship to Democracy, that had been translated and distributed inside Vietnam by Viet Tan. The Kafkaesque Article 88 was made for such “crimes.”
Presently, Dinh's connections basically extend to his jailers and whatever “freedoms” they permit him in the confines of his cell in some undisclosed location. He could get 20 years, or he could be exiled. Meanwhile, Dinh -- who made an (unconvincing) “confession” that he had violated Article 88 that the Vietnamese authorities broadcast on YouTube -- must be wondering how he will ever put his life back together.
***
Last month, another Vietnamese dissident was arrested, her crime being that she wore a T-shirt with a politically incorrect slogan that protested the Chinese bauxite mining project, and the Chinese in general.
If such low-tech speech like simple slogans on T-shirts frighten the authorities in Hanoi, imagine how they fear modern communications that bring news and information to the Vietnamese people that the communist party considers politically incorrect. There are the Internet's news channels, newspapers like the New York Times and the Wall Street Journal, BBC's Vietnamese Radio Service, the Voice of America, Vietnam's active blogosphere, Twitter, cell-phones, text messaging, and so forth. Dinh, like most of the other pro-democracy advocates who have been arrested, is said to be very skilled at using the Internet to spread powerful ideas.
During Vietnam's long struggle for independence, it was the communists who successfully controlled the message and the spread of ideas. During the civil war with the south that ended with the communist victory in 1975, Ho Chi Minh's forces were freedom fighters. They were nationalists who first fought the French imperialists, then the Japanese during World War II, and after that the French again, and then the Americans, until they prevailed. But these days, dissident organizations like Viet Tan, with their skill at using the tools of using modern communications, control the message -- and now it's the communists who look backward. On Sept. 14, for example, Viet Tan organized a “virtual rally” over the Internet, focusing on their objections to Chinese bauxite mining in the Central Highlands and China's influence in Vietnam. If one's aim is to overthrow the communists in Hanoi and open up the country politically as well as economically, the most powerful “weapons” are no longer guns. The communists have the guns, but they no longer have powerful political ideas.
***
I asked the Vietnamese minister of justice, Ha Hung Cuong, and Vietnam's ambassador to the United States, Le Cong Phung, if they would allow me to interview Le Cong Dinh to hear his side of the story. I asked if they would help me get in touch with Dinh's Vietnamese lawyer. They wouldn't. I also asked whether they agreed that it is reasonable to make it a crime for a group of Vietnamese citizens to band together to take the political position that the sooner that Vietnamese people are allowed to select their own leaders, the better. They wouldn't answer that question, either.
An intrepid lawyer in Hanoi named Le Quoc Quan was not so reticent. Former lawyer, as it turns out. Quan, a respected democracy advocate, was arrested on March 3, 2007 after he returned from a stint in Washington, D.C. with the National Endowment for Democracy. He was released several months later after an international outcry that included Americans like former secretary of state Madeleine Albright and Sen. John McCain.
Like his friend Le Cong Dinh, Quan was disbarred while in jail, before an official investigation had been completed. “The police handed the disbarment decision to me while I was in the cell, “ Quan relates. “I did not have opportunities to consult with my lawyers but I found that it did not comply with the law. Then I borrowed the pen of the police to write my complaint. I was not taken to court for trial, my complaints are pending without answer.”
When I told Quan that I was wondering how the Vietnamese authorities would deal with Gandhi, if he were Vietnamese and living in the country these days. His reply was as touching as it was brave: “Kakaka...it is interesting and sound 'naïve' thinking,” Quan replied. “I like Gandhi and his struggle style very much and last year I organized an English class in Thai Ha Church. I brought a document in English talking about 'Gandhi.' I requested my students to translate into Vietnamese. The police later threatened me and all my class members. They are so afraid to learn something about non-violent struggle for democracy and justice.” There could be no “Gandhi in Vietnam these days,” Quan concluded.
I asked Quan if he had received any support from the American business community when he was arrested and disbarred. His indirect reply turned the question back on Dinh's case. “Dinh is my friend. I supported him totally and would like anyone to help him. I think the voice from Business community can be a good help as Vietnam is trying to do more and more business with the world.”
***
As for the American business community, AmCham and its foreign investors now face another assault on free speech – and this time, that speech threatens to affect financial bottom lines directly, as it explicitly links economic- with political rights.
On July 24, Prime Minister Nguyen Tan Dung signed a directive called “Decision 97” that ought to have sent alarm bells off in AmCham offices. The directive bans scholars and researchers from public discussion of various subjects that might cause discomfort to the communist party. As Associated Press reporter Ben Stocking has reported, the decree “limits scientific and technical research to 317 approved topics and prohibits groups from publishing research on policies of the communist party and the government.”
The restrictions even included macroeconomic research -- obviously aimed at banning public discussions and analyses of Hanoi's (inept) policies that have contributed to worrisome inflation. Last week, a Hanoi-based independent think tank, the Institute of Development Studies, decided it had no other choice except to shut down because of Decision 97, according to Stocking's AP report. When it was set up two years ago, IDS attracted international attention because its membership roster included some of Vietnam's most prominent intellectuals, some with close communist party ties. As Le Cong Dinh learned the hard way, the intellectuals have now experienced the limits of free speech and thought. “With this new decision, we can hardly operate,” economist and IDS vice president Pham Chi Lan declared. It would be very difficult for us to raise our voice as an institution. That's why we decided to close.”
***
There is a certain dark irony that the crackdown on free speech that first caught up pro-democracy advocates like AmCham member Dinh has now expanded to threaten free speech on economic issues like Vietnam's rising inflation -- economic issues that greatly concern AmCham and other foreign investors in the country.
“International trade is one of the chief instruments by which you bring along the rule of law,” explains leading Columbia University economic theorist Jagdish Bhagwati. The professor quickly adds that “the rule of law is also essential in extending human rights and economic development, alongside.”
There is a new Vietnam War going on, this one over ideas. The U.S. business community, sooner or later, will have to decide which side it is really on -- and where, in the long run, its own enlightened self-interest lies.
by Greg Rushford
posted on September 21, 2009
rushfordreport.com
Người Gây Khó Xử
Việt Nam đã thu hút được một nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài đầy ấn tượng tới 8 tỉ USD trong năm vừa qua, theo báo cáo vừa công bố ngày 17 tháng 9 bởi Hội Nghị Thương Mại và Phát Triển của LHQ (HNTMP). Thật vậy, bản báo cáo cho thấy rằng các nhà đầu tư ngoại quốc đã xem Việt Nam là một cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn so với 10 quốc gia Đông Nam Á lân cận, ngoại trừ Mã Lai Á (cùng con số 8 tỉ), Singapore (22.7 tỉ), và Thái Lan (10 tỉ). Và người ta có thể thấy rõ lợi ích của luồng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đổ vào Việt Nam trong thập niên qua như thế nào. Khi tôi đến Việt Nam lần đầu tiên vào năm 2000, nơi đây vẫn còn là một quốc gia chậm tiến, nghèo khó, giống như các nền kinh tế Mác-Lênin khác. Nhưng trong chuyến viếng thăm gần đây nhất của tôi vào tháng 9 vừa qua, thành phố Hồ Chí Minh đã trở nên lấp lánh. Sau vài ngày lái xe dạo quanh vùng đồng bằng sông Mê Kông, những dấu hiệu của sự phồn vinh gia tăng có thể nhìn thấy ở mọi nơi, và nhất là trên gương mặt của những thường dân tấp nập với công việc của mình một cách yên ả trên những xe gắn máy. Kể cả những nhà phê bình khó tính nhất cũng phải công nhận những phát triển kinh tế của Việt Nam dưới sự lãnh đạo của đảng CS trong thập niên qua, kể từ khi Việt Nam rời xa con đường kinh tế tập trung kiểu Liên bang Xô Viết.
Các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là Phòng Thương Mại Hoa Kỳ AmCham tại Việt Nam, có thể tự hào rằng mình đã có công lớn trong tiến trình hiện đại hóa và phát triển tại Việt Nam. Những thành viên AmCham vẫn thường cho rằng, khi họ động viên Việt Nam xem trọng tính bất khả xâm phạm của các hiệp ước thương mại, thì họ cũng đã động viên quốc gia này đi theo con đường cai trị theo pháp luật, và như thế động viên cả việc mở rộng tự do chính trị. Suy cho cùng, bản Công Ước Quốc Tế về các Quyền Dân Sự và Chính Trị (ICCPR) mà Việt Nam đã đặt bút ký, cũng hàm chứa một khế ước mà chính quyền VN phải tuân thủ đối với người dân của họ.
Vấn đề ở đây là: Chính quyền nhà nước Việt Nam không coi trọng hiệp ước này. Bất chấp những dấu hiệu rõ rệt về sự phát triển kinh tế mà tôi nhận thấy một năm trước đây, tháng 9 năm 2008 cũng đánh dấu sự khởi đầu của một cuộc đàn áp mới đối với những người dân Việt Nam mà “tội trạng” của họ chỉ đơn thuần là việc tin rằng họ đáng được hưởng các quyền tự do ngôn luận, tự do lập hội, tự do tụ họp mà Công Ước Quốc Tế về các Quyền Dân Sự và Chính Trị đáng lẽ phải bảo vệ. Tính cho đến nay, đã có hơn 20 người trong số những người can đảm này đã nghe tiếng gõ cửa giữa đêm khuya trong một năm qua. Và đây là lúc mà câu chuyện trực tiếp liên can đến – và trở thành khó xử cho – Phòng Thương Mại Hoa Kỳ (AmCham).
Vào ngày 13 tháng 6, một luật sư nổi danh của Việt Nam tên Lê Công Định - đồng thời cũng là thành viên của AmCham ở Thành phố HCM và là một luật sư bào chữa về luật thương mại và nhân quyền được nhiều người kính trọng – đã bị bắt giữ và giam cầm cho đến nay. Ông Định là đối tác của công ty luật DC Law, một công ty luật nổi tiếng tại TP HCM, với một danh sách các thân chủ gồm các nhà đầu tư nước ngoài lớn tại Việt Nam. Hiện nay, ông ta đã bị cấm hành nghề luật tại VN. (Theo kiểu cách cổ điển của CS, ông Định đã bị cấm hành nghề trước khi việc “điều tra” chính thức kết thúc, và trước khi có một tòa án xử theo kiểu “diễn kịch”.) “Tội trạng” của ông Định chỉ đơn giản là vì ông ta tham gia hoạt động ôn hòa cho các quyền tự do mà công ước quốc tế ICCPR bắt buộc chính quyền VN phải tôn trọng. Đặc biệt là việc ông Định đã vi phạm Điều 88 của Bộ luật Hình sự, kết tội những ai “tuyên truyền” chống đối chính quyền – như đã định bởi Bộ Chính Trị. Trong cách nhìn của Bộ Chính Trị, Điều 88 và các đạo luật khác đứng trên công ước quốc tế về nhân quyền. Và trong cách nhìn của cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ tại Việt Nam, à, họ đang quay sang hướng khác. Phòng Thương Mại Hoa Kỳ tại Việt Nam đã quay lưng với LS Lê Công Định, người đã trở thành một điều khó xử.
Câu chuyện minh họa cho tình thế khó khăn mà các nhà đầu tư ngoại quốc phải đối diện khi họ cố gắng làm ăn tại các quốc gia tiền hậu bất nhất thuộc Thế giới thứ ba, nơi mà luật pháp cai trị rất mong manh. Và với Phòng Thương Mại Hoa Kỳ tại VN, hy vọng duy trì tình trạng không ai để ý đến đối với những vấn đề quan trọng liên quan đến pháp luật, kể cả khi những vấn đề này liên quan đến thành viên sáng giá nhất và giỏi nhất của họ, là một việc làm đầy nguy hiểm. Có lẽ vì tin rằng họ có thể an toàn xâm phạm quyền tự do ngôn luận của người dân mà gặp phản đối đáng kể gì từ cộng đồng doanh nhân, các lãnh đạo ở Hà Nội gần đây đã chuyển tròn thành vuông. Hiện nay, Hà Nội cũng đang đe dọa các quyền tự do liên quan đến tiếng nói thương mại - kể cả những nghiên cứu xã hội về các đề tài kinh tế quan trọng nếu công trình nghiên cứu ấy đi ngược lại với đường lối của Đảng. Và như thế, khi người ta lặng im trước những bất công phủ lên đầu Lê Công Định và những người chủ trương ủng hộ dân chủ khác, thì cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ đã gián tiếp khuyến khích các thế lực hiện nay đe dọa những lợi ích trực tiếp của họ. Hơn nữa, Phòng Thương Mại HK cần lo lắng về tín hiệu họ đã gửi đến những người tranh đấu ủng hộ nhân quyền tại thủ phủ của Hoa Kỳ ở Hoa Thịnh Đốn.
Và đây là lý do:
* * *
Khi cố tình ngó lơ, ngay cả khi những khái niệm cơ bản về xét xử công bằng dành cho một thành viên của mình bị chà đạp, thành phần lãnh đạo của AmCham đã cho phép chính quyền Hà Nội tin rằng cuộc đàn áp của họ đã nhận được ủng hộ ngầm từ cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ. Đồng thời, bằng cách từ chối chỉ ra sự mâu thuẫn giữa Điều 88 tàn bạo và những quy tắc quốc tế văn minh mà chính quyền Việt Nam có nghĩa vụ phải tuân thù, AmCham cũng đã gửi tín hiệu tới những người hoài nghi thương mại ở Capitol Hill. Những người phản đối như Thượng nghị sĩ Barbara Boxer của bang California sẽ từ chối quyền tự do mậu dịch của Việt Nam với Hoa Kỳ phỏng theo Chế độ Ưu Đãi Thuế Quan Phổ Cập (GSP), với lý do thành tích nhân quyền của Việt Nam vẫn còn rất ảm đạm, bất kể những dấu hiệu khó cãi cho thấy sự phát triển trên phương diện kinh tế. Với sự im lặng của họ, AmCham đã cho những nhà vận động dân chủ tại quốc hội chứng cứ rõ ràng để biện minh cho những tố giác của họ về nhân quyền, cộng đồng thương mại đặt lợi ích lên trên các nguyên tắc.
Ngày 1 tháng 10 năm 2008, một tháng sau khi cuộc đàn áp được bắt đầu, TNS Boxer đã đóng khung vấn đề rất cô đọng: “Cũng như các nghị sĩ đồng nghiệp khác của tôi, tôi đã hy vọng rằng việc củng cố quan hệ của chúng ta với Việt Nam về mậu dịch kinh tế và giúp đỡ họ hội nhập vào cộng đồng quốc tế sẽ khiến hồ sơ nhân quyền của họ được cải thiện nhiều hơn,” bà tuyên bố khi trình bày đạo luật tước bỏ VN ra khỏi hệ thống ưu đãi tổng quát GSP, “Nhưng kết quả đã không như hy vọng đó.”
Giờ đây, với việc bắt giữ thành viên AmCham, LS Lê Công Định, cùng các nhà đấu tranh dân chủ ôn hòa khác, bà nghị sĩ đã có thêm đạn dược để thúc đẩy đạo luật này.
* * *
Hội Luật Gia Hoa Kỳ (ABA) đã lên tiếng về sự xâm phạm rõ rệt quyền được xét xử công bằng trong vụ bắt giữ LS Định và các nhà dân chủ tranh đấu ôn hòa khác cùng bị bắt giữ trong đợt này. Ngài đại sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội ông Michael Michalak cũng đã nhấn mạnh rằng LS Định và những người khác đã bị bắt giữ vì “những thảo luận nhằm củng cố luật pháp tại Việt Nam, việc làm rất bình thường đối với nhiều nơi khác trên thế giới.” Tổ chức theo dõi Nhân Quyền (HRW) và các tổ chức đấu tranh nổi bật khác cũng đã rất hùng hồn khi nói rằng Điều 88 và những đạo luật tương tự bắt nguồn từ chủ thuyết Mác-Lênin nên được bỏ chung vào thùng rác CS của lịch sử. Nhưng Phòng Thương Mại của Hoa Kỳ đã không nói thế - khi họ là một tiếng nói có thể được nghe rất lớn và rất rõ ràng ở Hà Nội.
“AmCham chắc chắn ủng hộ hệ thống luật pháp minh bạch hơn và nhà nước pháp quyền tốt hơn tại Việt Nam. Tuy nhiên chúng tôi không đưa ra tuyên bố hoặc ý kiến công khai về vụ Lê Công Định”. Ông Adam Sitkoff, giám đốc điều hành văn phòng AmCham tại Hà Nội, đã nói với tôi như thế khi trao đổi một loạt những điện thư gay gắt giữa đôi bên. Khi tôi hỏi nếu nghĩ lại ông ta có cho rằng sự việc sẽ đỡ hơn nếu AmCham nghiêm túc hơn và nói ra bất công, ông Sitkoff trả lời rằng “Cám ơn ông đã bỏ chữ vào miệng của tôi”.
Bà Virginia Foote, một thành viên nổi bật của ban điều hành AmCham được cả Hà Nội và Hoa Thịnh Đốn nể trọng với nỗ lực củng cố các quan hệ thương mại giữa hai quốc gia, trong một điện thư ngày 1 tháng 9 đã viết như sau: “Tôi không biết rõ chi tiết về sự việc này để bình luận – Tôi đã trở về Hoa Kỳ nhiều tuần nay rồi.”
Công ty luật của Định, DC Law, đã liệt kê công ty đầu tư Vietnam Partners của bà Foote là một thân chủ. Khi được hỏi rằng bà ta có quan tâm rằng một trong những luật sư của bà đã dính líu đến đợt bắt bớ của Hà Nội hay không, bà Foote trả lời: “Tôi không biết ông Định có phải là luật sư của Vietnam Partners hay không – chúng tôi thường sử dụng một công ty luật khác – và tôi không biết ông đang đề cập đến công ty gì.” Bà Foot cũng nói rằng AmCham “đã bình luận nhiều lần và ban điều hành hoặc thành viên đã có bất đồng ý kiến” với chính quyền Hoa Kỳ hay chính quyền VN.
Bà Foote đóng vai trò chính trong việc ký kết Hiệp Ước Thương Mại Song Phương (BTA) giữa Việt Nam và Hoa Kỳ và sự lên ngôi của Việt Nam trong WTO. Bà đã được chủ tịch Nguyễn Minh Triết trao huân chương hữu nghị vào tháng 7 năm 2007.
Trong lúc các thành viên AmCham vẫn còn quá tự kiêu để thừa nhận, thì một điều rõ ràng là: trước khi trở thành kẻ gây khó xử cho cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ, ông Định là một trong những nhân vật nổi bật nhất của tiến trình luật pháp Việt Nam.
* * *
Cho đến ngày 13 tháng 6 khi lực lượng an ninh áp giải ông ta và cáo buộc tội phản động, vị luật sư 41 tuổi Lê Công Định đã được xem là một trong những câu chuyện thành công sáng chói của nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Sơ yếu lý lịch có nhiều điểm sáng: Tốt nghiệp Đại học Sài Gòn, rồi đến Đại học Luật Hà Nội, học bổng Fullbright ở Đại học Tulane, nơi ông ta tốt nghiệp với bằng Cao Học Luật năm 2000. Là một luật sư thương mại quốc tế cho công ty luật Hoa Kỳ có thế lực White & Case, nơi mà trong năm 2003 ông ta đã bào chữa cho Hiệp Hội Chế Biến và Xuất Khẩu Thủy Sản VN trong vụ kiện chống lại việc tiêu hủy cá basa mà các công ty chế biến thủy sản Hoa Kỳ đã vận động đối phó với Việt Nam. Thành viên cùng sáng lập và quản lý DC Law năm 2005, với trụ sở ở TP HCM. Kết hôn năm 1998 với cựu hoa hậu Nguyễn Thị Ngọc Khánh, người được biết đến bằng cả trí óc lẫn vẻ đẹp.
Ông Định là một người với nhiều mối giao kết, phần nhiều vây quanh việc thúc đẩy phát triển nền pháp trị trong một quốc gia CS, nơi mà quyền lực chính trị quy tụ trong Đảng CS và Bộ Chính Trị. Là phó chủ tịch của hội Luật Gia TP HCM từ năm 2005 đến 2008, Định đã dẫn đầu những nổ lực phát triển cải tổ luật pháp thương mại trên quê hương của ông. Danh sách thân chủ đáng kể của DC Law bao gồm Yahoo, Intel, Toshiba, Hyatt International, và Toyota, cũng như Vietnam Partners, thương vụ đầu tư của bà Ginny Foote. Định cũng là một thành viên thường trực của AmCham. Ông ta thường tham dự các buổi giao tiếp của AmCham tại TP HCM cùng các buổi họp mặt khác của AmCham nhằm để nhắm vào việc thúc đẩy những đánh giá sâu sắc hơn về luật pháp tại Việt Nam.
Định cũng không e dè khi chỉ rõ rằng thể chế pháp trị đang ló dạng tại Việt Nam không chỉ giới hạn trong mức bất khả xâm phạm của những hiệp ước thương mại. Ông ta đã bào chữa cho một vài nhà tranh đấu ủng hộ dân chủ nổi tiếng. Ông ta trở thành một một nhà phê bình công khai thành phần lãnh đạo ở Hà Nội, kể cả chủ tịch nước. Ông Định cũng đã đánh động tâm lý bài ngoại đối với Trung Quốc (vốn tồn tại sau 1000 năm Tàu đô hộ) của lực lượng chính trị yêu nước bằng cách cáo buộc rằng chính quyền đã nhượng bộ Bắc Kinh quá nhiều trong dự án khai thác quặng bauxite ở trung phần Tây Nguyên.
Định cũng rất thông thạo trong việc sử dụng mạng Internet để phổ biến thông điệp ủng hộ xã hội dân chủ của mình một cách rộng rãi, ông ta cũng trở nên thân thiện với các tổ chức hải ngoại như Việt Tân, một tổ chức cũng rất thông thạo trong cách sử dụng kỹ thuật thông tin hiện đại. Việt Tân bắt đầu từ năm 1982 như một phong trào cách mạng ngầm phát thanh các chương trình radio bằng sóng ngắn vào Việt Nam, nhiều nguồn tin cho biết. Tổ chức này có nhiều văn phòng tại bang California, Paris, và Úc châu, và đã tuyên bố rằng có thành viên tại VN. Thông điệp chính trị của Đảng canh tân này là 1 thông điệp ôn hòa: Việt Nam cần phải trở thành một xã hội dân chủ tự do. (Bất chấp những lời bào chữa của Việt Tân về dân chủ và bất bạo động, Hà Nội vẫn xem họ là một tổ chức “khủng bố”.) Cùng với những nhà đấu tranh dân chủ khác, ông Định đã tham gia vào một nỗ lực phác họa một bản tân hiến pháp cho quê hương ông ta - một bản hiến pháp bảo đảm quyền tự do bày tỏ chính kiến và quyền tự do tụ họp. Đó là lý do khiến Lê Công Định bị phiền phức.
Ngày 1 tháng 6, chỉ 12 ngày trước khi ông ta bị bắt giữ, Định đã được bầu chọn làm bí thư của Đảng Dân Chủ VN, một tổ chức đấu tranh cho “một dân tộc đoàn kết dựa trên nguyên tắc của tự do, dân chủ, và công bình.” Tại Việt Nam, điều đó được xem là một trọng tội.
Một nhà tranh đấu dân chủ xác nhận rằng Định đã tham dự các lớp huấn luyện phương thức đấu tranh bất bạo động của Việt Tân tại Thái Lan vào tháng 3. Khi ông ta bị bắt 1 tháng sau đó, chính quyền VN đã lục soát tư gia của ông và đã tìm được một bản tiếng việt của quyển “Từ Độc Tài đến Dân Chủ”, dược dịch bởi Việt Tân. Điều 88 mâu thuẫn đã được thảo cho các “tội trạng” này.
Hiện nay, các mối giao kết của Định chỉ giới hạn với những cai tù và những “tự do” mà họ cho phép trong 4 bức tường của phòng giam ở một nơi bất định nào đó. Ông ta có thể sẽ bị kêu án 20 năm, hoặc có thể bị lưu đày. Trong lúc đó, Định - người đã có một bản “thú tội” (thiếu thuyết phục) rằng ông ta đã vi phạm Điều 88 mà chính quyền VN đã phổ biến trên Youtube – chắc hẳn đang trăn trở: hàn gắn cuộc sống của mình bằng cách nào đây?
* * *
Tháng vừa qua, một nhà bất đồng chính kiến nữa đã bị bắt, tội của cô ta là đã bận một áo thun với khẩu hiệu không phù hợp về mặt chính trị chống đối dự án khai thác bauxite của Trung Quốc nói riêng, và cả Trung Quốc nói chung.
Nếu một sự lên tiếng với công nghệ bình thường như việc viết khẩu hiệu trên áo thun làm chính quyền Hà Nội lo sợ như thế, hãy tưởng tượng họ sợ hãi các thông tin không phù hợp được phổ biến bằng công nghệ cao đến với người Việt như thế nào. Có nhiều nguồn tin tức mạng, báo mạng khác nhau như tờ New York Times, Wall Street Journal, đài BBC tiếng Việt, Tiếng Nói Hoa Kỳ, cộng đồng blog Việt, Twitter, điện thoại di động, SMS, v.v... Ông Định, cũng như các nhà tranh đấu dân chủ khác đã bị bắt, được biết đến như là những người rất thông thạo việc sử dụng mạng Internet để phổ biến tư tưởng của mình.
Trong suốt công cuộc đấu tranh dành độc lập của VN, người CS đã quản lý và phổ biến các thông điệp một cách hiệu quả. Trong cuộc nội chiến với miền Nam kết thúc với chiến thắng của miền Bắc năm 1975, lực lượng của Hồ Chí Minh là những chiến sĩ tự do. Họ là những người yêu nước đã từng đánh Pháp, rồi đến Nhật trong đệ nhị thế chiến, và sau đó lại đánh Pháp một lần nữa, rồi đến đánh Mỹ, cho đến khi họ toàn thắng. Nhưng hôm nay, các tổ chứng tranh đấu như Việt Tân, với kinh nghiệm kỹ thuật thông tin hiện đại, đang quản lý thông điệp mới – và nay những người CS đã phải nhìn lại. Điển hình như ngày 14 tháng 9, Việt Tân đã vận động một cuộc “biểu tình ảo” trên mạng internet, chú tâm vào vào việc chống đối Trung Quốc khai thác bauxite ở trung phần Tây Nguyên và những ảnh hưởng của Trung Quốc đối với VN. Nếu có ai đó muốn lật đổ ĐCS ở Hà Nội và mở rộng VN trên phương diện chính trị cũng như kinh tế, “vũ khí” lợi hại nhất không còn là súng đạn nữa. Những người CS có nhiều súng đạn, nhưng họ không còn có tư tưởng chính trị mạnh mẽ gì nữa.
* * *
Tôi đã hỏi Bộ trưởng Bộ tư pháp VN ông Hà Hùng Cường và Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, ông Lê Công Phụng, xem họ có cho phép tôi phỏng vấn Lê Công Định để nghe câu chuyện từ phía ông Định hay không. Tôi hỏi họ có thể giúp tôi liên lạc với LS đại diện cho ông Định hay không. Họ không trả lời. Tôi cũng hỏi liệu họ có chấp nhận rằng sẽ dễ bị quy là phạm tội khi một nhóm công dân Việt Nam tập hợp lại để đi theo con đường chính trị nhằm để người dân Việt Nam được phép lựa chọn lãnh đạo sớm ngày nào tốt ngày ấy hay không, họ cũng chẳng trả lời.
Một luật sư gan dạ ở Hà Nội tên Lê Quốc Quân đã không dè dặt trong lời nói cho lắm. Ông Quân, từng là một luật sư, là một nhà tranh đấu dân chủ được nhiều người biết đến, đã bị bắt ngày 3 tháng 3, 2007 sau khi trở về từ một cuộc gặp gỡ tại Hoa Thịnh Đốn với tổ chức Hỗ Trợ Dân Chủ (NED). Ông ta được thả vài tháng sau đó sau nhiều lời phản đối kịch liệt khắp nơi, trong đó có cả người Mỹ như cựu bộ trưởng Madeleine Albright và TNS John McCain.
Cũng như bạn Lê Công Định của ông ta, ông Quân bị rút bằng luật trong khi còn ở tù, trước khi cuộc điều tra kết thúc. “CA trao cho tôi quyết định thu hồi bằng luật khi tôi còn trong trại giam. Tôi không có cơ hội để tham khảo với luật sư của tôi và tôi thấy điều đó không phù hợp với luật pháp,” ông Quân nói về chuyện ấy, “Và rồi tôi mượn cây viết của người CA để viết lời khiếu nại. Tôi đã không được xét xử, và đơn khiếu nại của tôi cũng bị giữ không có có trả lời.”
Khi tôi nói với Quân rằng tôi không biết chinh quyền VN sẽ đối phó thế nào với Gandhi nếu ông ta là một người Việt đang sống tại VN vào lúc này. Câu trả lời của ông Quân vừa cảm động vừa gan dạ: “Kakaka... điều này cũng thật thú vị và cũng rất ngây thơ. Tôi ái mộ Gandhi và phương pháp đấu tranh của ông ta rất nhiều. Năm vừa rồi tôi đã tổ chức một lớp học Anh ngữ ở nhà thờ Thái Hà, tôi đã cầm một tài liệu Anh ngữ và nói về ‘Gandhi’. Tôi yêu cầu các học sinh của tôi chuyển ngữ sang tiếng Việt. An ninh sau đó đã đến đe dọa tôi và các học sinh của tôi. Họ cũng sợ cả việc học hỏi về phương pháp đấu tranh ôn hòa bất bạo động cho công lý và dân chủ.” Ông Quân đã kết luận rằng “không có Gandhi nào tại Việt Nam hiện nay cả.”
Tôi hỏi Quân rằng ông ta có nhận được sự ủng hộ nào từ cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ khi ông ta bị bắt giam và rút thẻ hành nghề hay không. Câu trả lời trực tiếp của ông ta quay câu hỏi ngược lại sự kiện của LS Định. “Định là bạn của tôi. Tôi ủng hộ anh ta hết mình và muốn ai đó giúp anh ta. Tôi nghĩ tiếng nói từ cộng đồng doanh nhân có thể là một giúp đỡ lớn lao trong lúc Việt Nam đang cố gắng thêm để giao dịch với thế giới.”
* * *
Còn đối với cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ, AmCham cùng các nhà đầu tư nước ngoài hiện nay đang đối diện với một đòn tấn công khác trên quyền tự do ngôn luận – và lần này, quyền tự do ngôn luận này đe dọa trực tiếp đến lĩnh vực tài chính khi nó dứt khoát liên đới kinh tế với quyền lợi chính trị.
Ngày 24 tháng 7, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký một quyết định với tên gọi “QĐ97”. Điều này hẳn đã rung chuông báo động trong các văn phòng của AmCham. Quyết định này nghiêm cấm các giáo sư và nghiên cứu gia công khai thảo luận về một số đề tài có thể gây tổn hại đến ĐCSVN. Như ký giả Ben Stocking của hãng thông tấn AP báo cáo, quyết định này “hạn chế các nghiên cứu khoa học và kỹ thuật vào 317 đề tài và ngăn cấm các tổ chức công bố kết quả nghiên cứu về chính sách của chính quyền và ĐCSVN.”
Lệnh cấm cũng bao gồm nghiên cứu về kinh tế học vĩ mô – rõ ràng nhắm vào việc cấm cản các thảo luận công khai và phân tích về chính sách (vớ vẩn) của Hà Nội đã góp phần vào nạn lạm phát đáng lo ngại. Tuần vừa qua, một viện nghiên cứu độc lập ở Hà Nội, IDS, đã quyết định rằng họ không còn sự lựa chọn nào ngoài việc giải thể vì QĐ97, phỏng theo bản báo cáo của Ben Stocking. Khi nó được dựng lên 2 năm trước đây, IDS thu hút sự chú ý của toàn thế giới vì nó có sự tham gia của nhiều trí thức nổi tiếng tại Việt Nam, một số có quan hệ mật thiết với ĐCSVN. Như Lê Công Định đã học được bằng kinh nghiệm xương máu, giới trí thức giờ đã thấu đáo giới hạn của tự do ngôn luận và tự do tư tưởng. Kinh tế gia iêm phó viện trưởng viện IDS Phạm Chi Lan đã nói, “Với quyết định mới này, chúng ta không thể hoạt động. Việc chúng tôi nói lên tiếng nói của mình như một tổ chức sẽ rất khó khăn. Đó là lý do chúng tôi giải thể.”
* * *
Công cuộc bắt bớ đàn áp tự do ngôn luận lần đầu tiên dính líu đến các nhà tranh đấu dân chủ như thành viên AmCham ông Lê Công Định giờ đã nới rộng để đe dọa tự do ngôn luận về các đề tài kinh tế như lạm phát gia tăng ở Việt Nam – các đề tài kinh tế rất quan trọng đối với AmCham và các nhà đầu tư ngoại quốc khác ở VN.
“Mậu dịch quốc tế là một trong những công cụ quan trọng nhất mà với nó ta cần phải đem theo nền pháp trị.” Nhà lý luận kinh tế hàng đầu của ĐH Columbia ông Jagdish Bhagwati giải thích. Vị giáo sư này cũng nhanh chóng nói thêm rằng “Song song với điều đó, pháp trị cũng rất thiết yếu trong việc nới rộng nhân quyền và phát triển kinh tế.”
Có một Chiến Tranh Việt Nam mới đang âm ỉ đánh, cuộc chiến này đánh bằng tư tưởng. Cộng đồng doanh nhân Hoa Kỳ sớm hay muộn rồi cũng phải quyết định xem họ sẽ đứng về bên nào - và tính về lâu dài thì lợi ích của họ sẽ được đặt ở đâu.
Greg Rushford (21/9/09)
KD chuyển ngữ
The Rushford Report 2009
Dân Luận
